Auteurs moeten sowieso hun mond houden

Om maar meteen met de deur in huis te vallen: er is iets waar ik mij aan stoor in boekenland. Al vrij lang ook, maar ik heb mijn mond gehouden, omdat het voor auteurs ‘not done’ is om te reageren op recensies of andersoortige artikelen over je boek. Als auteur heb je er namelijk zelf voor gekozen om je boek de wijde wereld in te sturen, dus moet je er maar mee omgaan dat iedereen er een mening over gaat geven.

Deels is dit natuurlijk waar. Ik heb mijn boek naar een uitgever gestuurd met de bedoeling dat het gepubliceerd werd om door zoveel mogelijk mensen gelezen te worden. Iedereen die het leest, mag er een mening over hebben. Maar dat ik vervolgens niet mag reageren op die meningen en er maar ‘gewoon mee moet dealen’, is natuurlijk dikke, vette onzin.

Enige tijd geleden was er een auteur die gereageerd had op een recensie. De recensie was niet goed, de reactie van de auteur was ‘sorry, maar je hebt geen bal van mijn boek begrepen’. Toegegeven, dat had hij misschien iets subtieler kunnen verwoorden, maar blijkbaar zat het hem hoog. Op social media was de verontwaardiging niet van de lucht. Hoe durfde die auteur zoiets te zeggen? Het was toch zeker de mening van de recensent, daar moet je niet aan tornen, vrijheid van meningsuiting, alles. En de mooiste reactie: auteurs moeten sowieso hun mond houden.

Daar wil ik graag even op ingaan. Ik denk dat ik voor alle auteurs spreek als ik zeg dat we enorm blij zijn dat onze boeken besproken en gerecenseerd worden. Aandacht voor je boek is geweldig en zelfs negatieve aandacht is niet per se slecht. Naar een boek dat zowel goede als slechte beoordelingen krijgt, word je juist extra nieuwsgierig. Wat zou jij ervan vinden? Met welke beoordeling ben jij het eens? Lokt het boek discussies uit en wat is jouw mening daar dan over?

Maar.

Er zijn recensenten die hun mening als feit presenteren. Er zijn recensenten die op de persoon spelen. Er zijn recensenten die veel meer mee laten spelen dan alleen hun mening over het boek. Er zijn recensenten die je boek echt niet begrepen hebben. En daar zou je als auteur niks van mogen zeggen? Kan iemand mij vertellen waarom niet?

Het is overigens niet zo dat recensenten die je boek niet begrepen hebben altijd negatieve recensies schrijven. Je kunt ook een boek niet snappen en het toch mooi vinden. Dit is dus geen rancuneus stukje van een auteur die boos is, omdat mensen haar boek niet mooi vinden. Mijn boeken worden door de meeste mensen juist zeer gewaardeerd en daar ben ik erg blij om. Toch hou ook ik vaak mijn mond als ik het niet eens ben met een recensie. Er speelt namelijk nog iets mee, namelijk dat het tegenwoordig belangrijk is dat mensen je aardig vinden. Sinds het bestaan van social media, is het heel makkelijk geworden om in contact te komen met mensen die je normaal gesproken misschien niet zo snel zou benaderen. Als lezer kun je de auteur of de uitgever laten weten wat je van een boek vond, of gewoon een gezellig praatje aanknopen met je favoriete auteur. Superleuk allemaal, maar er zit ook een nadeel aan, en dan met name voor de auteur.

Zo kreeg ik een tijdje terug van verschillende personen te horen dat, als ze de auteur niet aardig vinden, ze een boek van die auteur ook minder goed vinden. Of zelfs dat ze in de toekomst geen boek meer van die auteur gaan lezen. Het lijkt er dus op dat auteurs die erg actief zijn op social media, maar beter kunnen oppassen met wat ze zeggen. Dat je beter over je favoriete smaak ijsje kunt tweeten dan over je politieke voorkeur of je standpunt omtrent de burkini. Persoonlijk vind ik dat onzin. Boeken worden niet beter als ze door een aardig iemand zijn geschreven en niet slechter als ze door een naarling zijn geschreven. Toch zijn er massa’s mensen die daar anders over denken. J.K. Rowling uitte zich op twitter over politiek en kreeg, naast steunbetuigingen, vooral veel reacties in de trant van ‘thanks for ruining Harry Potter for me’. Alsof de Harry Potter-boeken slechter worden, omdat jij een andere politieke voorkeur hebt dan de auteur. En sorry, maar als je een boek een betere beoordeling geeft als je de auteur aardig vindt en een slechtere als je de auteur niet aardig vindt, dan ben je gewoon een slechte recensent.

Als je boeken schrijft die diepere lagen hebben, boeken zonder duidelijk plot, boeken met een andere opzet dan gebruikelijk, boeken die geen duidelijk begin, midden en einde hebben, boeken die veel verwijzingen bevatten en ga zo maar door, loop je meer kans dat mensen je boek niet begrijpen. Dat weet je als auteur vaak van tevoren en het is ook niet erg. Als er zo’n recensie voorbij komt, gniffel je daar even om en ga je door met je leven. En je hebt weer een leuk verhaal voor je vrienden in de kroeg. Maar soms raakt een recensie je in je hart. Omdat het onbegrepen stuk net gaat over wat jij als auteur superbelangrijk vindt, omdat je toevallig net je hele ziel en zaligheid in dat onbegrepen stuk had zitten. Graag illustreer ik mijn betoog met wat voorbeelden:

‘Tess heeft borderline.’ Nee, dat heeft ze niet. Ik weet niets van borderline, heb er geen ervaring mee en er ook geen research over gedaan. Tess kan dus geen borderline hebben. Het raakte me wel, omdat Tess erg op mij lijkt en het voelde alsof ik zelf borderline zou hebben, wat niet zo is. Vind ik het erg dat iemand dit dacht? Een beetje, maar iemand die wel verstand heeft van borderline, wees mij erop dat Tess daar inderdaad kenmerken van heeft en dat het dus niet gek is dat het in een recensie naar voren komt. Heb ik erop gereageerd? Nee. Had ik het kunnen doen? Jazeker, ik had uit kunnen leggen dat Tess geen borderline heeft en kunnen vragen waarom de recensent dacht van wel. Daar had een leuk gesprek over het boek uit voort kunnen komen.

‘Tess is op zoek naar haar seksuele geaardheid.’ Nee, dat is ze niet. Nergens in het boek komt naar voren dat Tess twijfelt over haar geaardheid. Nergens vraagt ze zich af of ze op mannen, vrouwen of allebei valt, nergens in het boek valt er ook maar een woord te lezen over de zoektocht naar haar geaardheid. Vind ik het erg dat iemand dit dacht? Persoonlijk vind ik het nogal, jawel, daar gaan we, dom. Als je het feit dat Tess seks heeft met zowel mannen als vrouwen interpreteert als een zoektocht naar haar geaardheid, dan ben je wat mij betreft niet bepaald het toonbeeld van intelligentie en ruimdenkendheid. Het raakte me, omdat ik het erg vind dat er nog steeds zo in hokjes gedacht wordt. Heb ik erop gereageerd? Nee. Had ik het kunnen doen? Ja, maar ik had geen zin om zoiets, in mijn ogen, overduidelijks uit te gaan leggen.

‘Het boek van Tess is een vrouwonvriendelijk boek.’ Nee, dat is het niet. Als vrouw uit vrije wil seks hebben met veel verschillende mensen, is niet vrouwonvriendelijk. Als je dat wel denkt, ben je aan het slutshamen. Het raakte me, omdat het tornt aan mijn feministische gedachtegoed. Vind ik het erg dat iemand dit dacht? Ja. Heb ik erop gereageerd? Nee. Had ik het kunnen doen? Ja. Ben ik laf? Ja. En dat allemaal omdat er in boekenland gevonden wordt dat auteurs hun mond moeten houden. Want smaken verschillen. Dat is zo, maar je slaat met die woorden ook meteen elke vorm van discussie dood en dat is jammer. Waarom niet met een open blik naar het boek kijken? Als de auteur zegt dat je het boek niet begrepen hebt, kun je ook vragen stellen. Wat heb ik niet begrepen? Kun je uitleggen wat je er wel mee bedoelde? Er kan discussie ontstaan. Is de auteur niet duidelijk genoeg geweest? Heb jij ergens overheen gelezen? Waarom zou je over de auteur praten als je ook met de auteur kunt praten? Want dat kan tegenwoordig dus heel makkelijk op social media.

Conclusie: Schrijf je recensie. Geef je mening. Schrijf artikelen. Neem interviews af. Zorg dat boeken onder de aandacht gebracht worden, zowel positief als negatief. Wees eerlijk. Wees kritisch. Maar je hoeft niet aan een auteur uit te leggen wat hij bedoelt met een tekst die hij zelf bedacht heeft. Echt niet.

Advertenties

2 gedachtes over “Auteurs moeten sowieso hun mond houden

    1. Hahaha, jij bent zo’n schatje. Volgens mij begreep jij ‘Het boek van Tess’ prima, ik kan me herinneren dat ik diep onder de indruk was van jouw stukje erover. En deel twee is veel makkelijker, dus dat komt sowieso goed 😉

      Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s